Rusya’daki bir cezaevinde tecavüze uğrayan mahkum: “Öfkemi atabilmek için avaz avaz bağırıyorum”

  • Eye Investigations & Olga Prosvirova & Oleg Boldyrev
  • BBC News

bir saat ilkin

BBC’nin konuşmuş olduğu eski mahkumlar Rusya’daki cezaevlerinde dizgesel işkence ve tecavüze maruz kaldıklarını söyledi. Bu tür istismarları sergileyen görüntü kayıtları geçen yıl sızdırılmıştı.

Uyarı: Bu haber rahatsız edici görüntüler ve cinsel tacize ilişkin ayrıntılar içermektedir.

Rusya’nın güneybatısındaki Saratov cezaevi hastanesi geçen yıl mahkumlara meydana getirilen işkencelerin tüyler ürpertici görüntülerinin bir insan hakları kuruluşuna sızdırılması ve internasyonal medyada haberlerinin yer almasıyla gündeme gelmişti.

Aleksey Makarov, 2018 senesinde darp suçundan almış olduğu 6 senelik cezanın kalanını çekmek için Saratov cezaevine nakledilmeden ilkin buranın fena şöhretini duymuştu.

Başka cezaevlerinden Saratov cezaevindeki hastaneye gönderilen mahkumlar, kendilerine kapalı kapılar ardında işkence yapılabilmesi için sahte tıbbi gerekçeler uydurulduğunu söylüyordu.

Rusya cezaevleri nerede ise hiçbir bağımsız denetime doğal olarak değil. Cezaevi hastaneleri ise karantina kuralları sebebiyle daha da denetimden uzak.

Makarov, hakikaten hastaydı. Tüberküloz teşhisi konmuştu ve durumu sebebiyle kendisine pek dokunulmamasını umuyordu.

Fakat orada tutulduğu süre içinde iki kez tecavüze uğradığını konu alıyor.

Mağdurlar ve uzmanlar Makarov ve öteki mahkumların maruz kalmış olduğu rahatsızlık ve istismarın daima cezaevi yönetiminin bilgisi ve onayı dahilinde gerçekleştiğini, hemen sonra mahkumlara şantaj ve tehdit malzemesi olarak kullanıldığını söylüyor.

İlk kez 2020’de işkence görmüş oldu

Büyük gürültü yaratan sızdırılan işkence görüntüleri Rusya hükümetini skandalla ilgili adımlar atmaya zorladı.

Bağımsız Rus medya projesi Proekt’e gore 2015 ile 2019 içinde Rusya ve bağlı bölgelerindeki cezaevlerinin yüzde 90’ından işkence şikayetleri gelmişti.

Fakat fazlaca yavaş hareket ediliyordu.

BBC bu döneme ilişik binlerce mahkeme belgesini inceledi ve en ağır mahkum istismarı davalarında 41 cezaevi görevlisinin suçlu bulunduğunu tespit etti. Fakat bunların neredeyse yarısının cezaları ertelenmişti.

BBC ek olarak Makarov dahil birçok eski mahkumla cezaevlerindeki deneyimlerini konuştu.

Makarov ilk kez 2020 Şubat’ında işkence gördüğünü konu alıyor.

Cezaevi yönetimine karşı bir komplo içinde bulunduğunu itiraf etmesini istiyorlardı, sadece o da reddediyordu.

Üç insanın cinsel şiddetine uğradığını konu alıyor:

“10 dakika süresince dövdüler, giysilerimi parçaladılar. Sonrasında iki saat devamlı fırça sopasıyla saldırı ettiler. Bayıldığımda üzerime soğuk su döküyorlar ve tekrardan masanın üstüne yatırıyorlardı.”

İki ay sonrasında aynı şey tekrarlandı.

Makarov saldırganlara 50 bin ruble (890 dolar) ödemeye zorlandı ve bu mevzuda konuşmasını engellemek için tecavüze uğradığını düşünüyor.

Makarov, BBC’ye saldırı esnasında görüntü kaydı yapıldığını da söyledi. Mahkumlar bu tür aşağılayıcı görüntülerin sızdırılmasının bir şantaj unsuru olarak kullanıldığını biliyor.

Tecavüzcüler, başka mahkumlardı fakat Makarov ve öteki mahkumlar bu kişilerin cezaevi yönetiminin talimatı ve onayıyla hareket ettiğinden asla şüphe duymuyor.

İşkence esnasında çığlıklar duyulmasın diye fazlaca gürültülü müzikler çalındığını söylüyorlar.

Prisoner

Görüntüler iyi mi sızdırıldı?

Geçen yıl Saratov cezaevinde çekilen görüntüler gene eski bir mahkumun yardımıyla gösterildi.

Sergey Savelyev onlarca mahkuma meydana getirilen işkence ve aşağılamanın görüntülerini cezaevinden çıkarmayı başardı.

Personel sıkıntısı yaşanmış olan cezaevinde bir süre güvenlik bölümünde çalıştırıldığı için görüntülere ulaşabilmişti. Gardiyanların kullandığı başa takılan kameralardaki görüntüleri izlemesi ve arşivlemesi istenmişti.

Savelyev BBC’ye, gardiyanların mahkumlara işkence yapmak şeklinde ‘kirli işlerini’ başka mahkumlara havale ettiklerini ve kameraları onlara vererek kaydettirdiklerini söyledi.

Anlattıklarına gore “güvenlik bölümünün şefi başa takılan kameralardan verilmesini istiyor”, hemen sonra bu kayıtların bazılarını kaydetmesi ve kimi zaman de daha üst düzey personele gösterilmek suretiyle bir hard diske geçirilmesini istiyordu.

Kapalı kapılar ardında korkulu şeyler yaşandığını anladığı süre dosyaları kopyalayıp saklamaya başladı.

Gardiyanların kirli işlerini yaptırdığı mahkumlar

Savelyev, gardiyanların bu tür işleri yaptırdığı kişilerin, sertlik suçları işlemiş ağır mahkumlar bulunduğunu konu alıyor.

Cezaevinde uzun seneler kalacakları için yönetimden bazı tavizler koparabilmek, daha rahat edebilmek için bu tür şeyleri yapmak işlerine geliyor.

İnsan hakları gönüllüsü Vladimir Oseçkin’in oluşturduğu Gulagu.net adlı sitede gösterilen videolarda işkencecilerin izlediği yöntemler ve bu tarz şeyleri hayata geçirmeye ne kadar alışkın oldukları görülüyor.

Oseçkin, “Birbirleriyle işaretle anlaşıyor, eşgüdümlü bir şekilde hareket ediyor, konuşmadan ne yapacaklarını biliyorlar şundan dolayı fazlaca denenmiş bir sistem içinde hareket ediyorlar. Bir klipte adamlardan biri işkence meydana getirilen kişinin, saldırı edilebilmesi için bacaklarının açılması için işaret verdiği görülüyor” diye konu alıyor.

Savelyev’in kanıtları sızdırmasını takiben altı mahkum gözaltına alındı fakat her şeyi inkar ettiler.

İki ay sonrasında Saratov cezaevi hastanesinin müdürü ve müdür yardımcısı da gözaltına alındı.

İkisi de videolardaki işkencelerle ilgileri olmadığını söylediler.

Sergey Savelyev

Putin müdürü değiştirdi

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Rusya Cezaevleri Genel Müdürü’nü değiştirdi ve değişimi sağlamak için “sistemli önlemler” alınacağını söylemiş oldu.

Geçen ay yasalarda meydana getirilen değişiklikle güvenlik ve infaz yetkililerinin güçlerini kötüye kullanarak işkenceye başvurmasına ağır cezalar getirildi.

Fakat insan hakları grupları işkencenin ayrı bir kabahat olarak ceza hukukunda yer almadığına dikkat çekiyorlar.

Aslına bakarsak Putin 2018 senesinde, bu kez Moskova’nın kuzeyinde Yarovlav cezaevinde mahkumların toplu dövülmesine dair kanıtlar sızdırıldığında da değişiklik vaad etmişti.

Yaroslav cezaevinin 11 mensubu yargılanmış ve 2020 senesinde mümkün olan en düşük cezalara çarptırılmışlar, iki en üst düzey yetkili de beraat etmişti.

Minimum 350 mahkuma işkence

Fakat ülkede bugüne dek yaşanmış olan en büyük cezaevi işkence skandalı Sibirya’nın Irkutsk bölgesinde ortaya çıktı.

2020 senesinde Angarsk’taki 15 nolu cezeavinde mahkumların protesto eylemlerine karşılık yetkililer hususi harekat ekipleri çağırdı.

Yüzlerce mahkum iki ayrı gözaltı merkezine sevk edildi, burada gardiyanlar ve başka mahkumların işkencesine maruz kaldılar.

İnsan hakları gönüllüleri bu vakada minimum 350 mahkuma işkence yapıldığını tahmin ediyor.

İşkence gören mahkumlardan önde gelen Denis Pokusaev, “Eziyet neredeyse üç ay kadar hafta sonları hariç her gün devam etti. Gülüyor, meyve yiyerek seyrediyorlardı. Birine ellerine ne geçirdilerse onla saldırı ediyorlardı, gardiyanlar zevkle izliyordu” diyor.

Denis Pokusaev

Davaların açılması umut ediliyor

BBC Rusça, cezaevleri yetkililerinden işkence ve saldırı iddialarıyla ilgili görüş almak için başvurdu sadece cevap alamadı.

Pokusaev bu vakada mağdur olduğu hukuken tescil edilen ve mahkemede ifade vermeyi kabul eden 30 kadar mahkumdan biri.

Soruşturmanın sonunda birçok dava açılması umut ediliyor.

Denis ve azca sayıda öteki eski mahkum yakında iki cezaevi mensubu aleyhine ifade vermeye hazırlanıyorlar.

Avukatlar, müşteki ve tanıklardan kapalı olarak görülecek davada dışarı informasyon vermemeleri mevzusunda taahhüt alınmış.

Bu hukuki süreçlerin, anlamlı bir reformun yolunu açıp açmayacağı hemen hemen belli değil.

Pokusaev hala olanların travmasını atlatamadığını konu alıyor.

“Derhal her gün evimizin yakınındaki bir ormana gidiyorum. Orada avaz avaz haykırarak küfrediyorum. İçimdeki öfkeyi atabilmek için” diyor.

Fakat bir taraftan da adaletin tesisi için savaşım etmeye emin. Eğer insanoğlu cesaretini toplayıp konuşursa bunun mümkün olabileceğini düşünüyor.

“Şu anda Rusya’da insanoğlu çıkıp herhangi bir şey anlatmaya korkuyor. Bu yüzden hiçbir ilerleme sağlanamıyor” diyor.

Yoruma kapalı.